به گزارش خبر نیمروز به نقل از ایرنا، حسین سرگزی بیان کرد: مدیریت هوشمند و اضطراری سیلاب و بهره‌گیری آنی از رواناب‌ها برای سیراب‌سازی کانون‌های فرسایش به‌جای آبرسانی پرهزینه با تانکر، از نخستین گام‌های اجرایی بود که شاخص‌ترین نمونه آن در آبیاری طبیعی گززارها (رویشگاه‌های درختچه‌های گز) در منطقه سیستان انجام شده است.
وی ادامه داد: در گام بعد، احداث بادشکن‌های زیست‌بوم‌محور سرشاخه‌ای با اتکاء به دانش بومی در نقاط حساس سکونتگاهی، تثبیت زیستی ماسه‌های روان با الگوهای جدید کشت گونه‌های ماسه‌پسند در خطوط رطوبتی طبیعی و مهار آب‌های مرزی و رواناب‌های مخرب از طریق احداث سازه‌های کنترل سیلاب در نوار ساحلی و حوزه‌های بیابانی جنوب استان عملیاتی شد.
وی با اشاره به پشتوانه اجتماعی این اقدامات، تصریح کرد: شاخصه مهم تمامی این برنامه‌ها، واگذاری کارها به پیمانکاران بومی استان بوده که افزون بر تسریع در اجرای عملیات، نقشی مستقیم در اشتغال‌زایی پایدار و تقویت بنیه اقتصادی جوامع محلی ایفا کرده است.
معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان با اشاره به گستره تحت پوشش عملیات بیابان‌زدایی، گفت: از ابتدای امسال تاکنون با تلفیق منابع ملی و مدیریت مشارکتی، بالغ بر هفت هزار و ۴۴۲ هکتار عملیات مدیریت هرزآب، پخش سیلاب و تغذیه سفره‌های زیرزمینی در استان به اجرا درآمد.
سرگزی خاطرنشان کرد: در مراحل اضطراری و جهادی نیز با ورود رواناب‌های منطقه‌ای سطوح گسترده‌ای مانند چهار هزار هکتار از گززارهای شهرستان هیرمند نیز سیراب و مدیریت شد.
وی افزود: در کنار مدیریت سیلاب، عملیات مراقبت، نگهداری و احیای سنواتی در ۲ هزار و ۶۲۹ هکتار از رویشگاه‌های بیابانی محقق شد و بالغ بر سه هزار هکتار از اراضی نیز به‌صورت سالانه با همراهی مستقیم بهره‌برداران محلی تحت حفاظت و قرق مشارکتی قرار گرفت.
وی ادامه داد: احداث ۱۱ کیلومتر بادشکن غیرزنده در کانون‌های بحرانی مشرف به زیرساخت‌ها نیز لایه حفاظتی محکمی در برابر حرکت ماسه‌ها ایجاد کرده است.
سرگزی، تولید و استقرار پوشش گیاهی را ستون اصلی بیابان‌زُدایی زیستی دانست و گفت: با استفاده از اعتبارات ملی، ۱۰۰ هزار اصله نهال از گونه‌های بیابانی سازگار در نهالستان‌های استان تولید و آماده کاشت در عرصه‌ها شد و هم‌زمان دو ایستگاه راهبردی تثبیت شن شامل شهرستان هامون و «شندان» شهرستان «سیب و سوران» با هدف پشتیبانی فنی، تولید بذر و حفظ ذخایر ژنتیکی بیابانی مدیریت شدند.
وی ادامه داد: در شهرستان ایرانشهر نیز در قالب یک اقدام نوآورانه و با مشارکت مردمی، عملیات «اسکنبیل‌کاری» در خطوط رطوبتی ماسه‌زارها به‌صورت دستی و بدون بار مالی سنگین اجرا شد که ثبات پایدار ماسه‌های روان را به همراه داشت.اسکنبیل، درختچه‌ای سازگار به شرایط بیابان است که در شنزارها به‌عنوان گونه‌ای شاخص و مقاوم به خشکی و کم‌آبی رشد می‌کند.
سرگزی درباره تنوع پوشش گیاهی در طرح‌های بیابان‌زُدایی توضیح داد: با توجه به اقلیم دوگانه استان، در منطقه سیستان به‌دلیل شوری خاک و فرسایش ناشی از بادهای ۱۲۰ روزه، گونه‌های مقاومی نظیر گز، تاغ، قره‌داغ و علف‌مار کاشته می‌شوند درحالی‌که در منطقه بلوچستان و پهنه‌های ماسه‌ای جنوب به‌دلیل گرما و تنش‌های خشکی، گونه‌های انطباق‌یافته‌ای چون اسکنبیل، کهور ایرانی، کنار، چش، داز، گز روغن و کلیر در عملیات تثبیت زیستی به‌کار گرفته شده‌اند.
معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان گفت: منابع مالی پروژه‌های بیابان‌زُدایی از دو محل اعتبارات ملی شامل ستاد ملی مقابله با گرد و غبار و درآمدهای عمومی و همچنین اعتبارات تملک دارایی‌های استانی تأمین شده که از محل استانی، تولید ۱۰۰ هزار اصله نهال و نگهداری ایستگاه‌های هامون و سیب و سوران محقق شد و سایر طرح‌ها از محل اعتبارات ملی به مرحله اجرا درآمد.
وی، نقطه عطف عملکرد مالی سال جاری در این بخش را صرفه‌جویی هوشمندانه برشمرد و تأکید کرد: در سال اعتباری ۱۴۰۵ – ۱۴۰۴ به‌جای صرف ارقام سنگین در روش‌های مراقبت سنتی و حمل آب با تانکر، با اقدام به‌موقع میدانی و هدایت هدفمند آب سیلاب به ۶ هزار و ۳۱۲ هکتار از گززارها، هزینه آبیاری سنواتی به حداقل ممکن رسید؛ همچنین همه منابع تخصیصی با اولویت بهره‌گیری از پیمانکاران بومی به قرارداد تبدیل شده و با پیشرفت فیزیکی ۱۰۰ درصدی در مسیر تسویه و جذب کامل قرار دارند.
پروژه‌های به بار نشسته در شهرستان‌ها
سرگزی با تشریح مهمترین طرح‌های شهرستانی اظهار کرد: در شهرستان زهک احداث چهار کیلومتر بادشکن سرشاخه‌ای در منطقه «محمد شاهکرم» معادل ۲۰ هکتار تثبیت سطحی را به‌همراه داشت که با پخش سیلاب در سطح یک‌هزار و ۳۱۲ هکتار از گززارها همراه شد.
وی اضافه کرد: در شهرستان هیرمند نیز مهار سیلاب در گستره چهار هزار هکتار و در قالب چهار بلوک در منطقه مرزی «مسجدک» با همراهی نیروهای جهادی، نظامی و مردم بومی شکل گرفت که علاوه بر مهار کانون ماسه با رویش انبوه علوفه و اِعمال طرح قرق، بستر مناسبی برای تامین علوفه دام‌ها در منطقه ایجاد شد.
وی ادامه داد: در شهرستان نیمروز، هدایت و بهره‌برداری از رواناب در یک‌هزار و ۲۵۰ هکتار از اراضی بحرانی محدوده «گزانگوری» به ثمر نشست؛ در شهرستان کنارک یک بند خاکی با حجم ۸۹ هزار و ۸۹۱ مترمکعب در شرایط دشوار منطقه «تران» برای کنترل رسوبات و مهار طغیان‌های مخرب ساخته شد و در شهرستان ایرانشهر نیز تثبیت تپه‌های ماسه‌ای از طریق اسکنبیل‌کاری در خطوط رطوبتی با مشارکت ۱۰۰ درصدی بهره‌برداران محلی انجام گرفت.
معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی سیستان و بلوچستان با اشاره به کارآمدی این پروژه‌ها، گفت: تولید علوفه دام در سال‌های خشکسالی، تثبیت ماندگاری روستاییان، کاهش نفوذ ماسه به سکونتگاه‌ها و مزارع با احداث بادشکن‌ها، مهار حجم بالای رسوب با سازه‌های مکانیکی و مشارکت خودجوش مردم بومی در حفاظت از طرح‌ها، شاخص‌های اصلی اثربخشی این عملیات‌ها بوده‌اند.
انتهای خبر/
