محمود حیدری در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «خبر نیمروز»، بیان کرد: تکفرزندی تنها به معنای کوچکتر شدن جمع خانواده نیست؛ این تغییر میتواند الگوی ارتباطی، شیوه تربیت، میزان استقلال و حتی تجربه مسئولیتپذیری فرزندان را دستخوش تحول کند. تکفرزندی را نمیتوان بهتنهایی آسیب یا فرصت تلقی کرد، کیفیت روابط خانوادگی و شیوه تربیت، نقش تعیینکنندهای در پیامدهای این الگو دارد.
تکفرزندی؛ انتخابی که پیامدهای اجتماعی دارد
وی افزود: تکفرزندی در سالهای اخیر به یکی از تغییرات قابل توجه در الگوی خانواده تبدیل شده است؛ اما برای بررسی آن باید از نگاههای کلیشهای فاصله گرفت. داشتن یک فرزند الزاماً به معنای شکلگیری آسیب اجتماعی نیست و خانوادههای تکفرزند نیز میتوانند محیطی سالم، پویا و موفق برای رشد فرزند خود فراهم کنند.
حیدری در ادامه عنوان کرد: مسئله اصلی زمانی شکل میگیرد که تمام روابط عاطفی، انتظارات، توجه و سرمایهگذاری خانواده به یک فرزند محدود شود و این شرایط، بدون توجه به نیازهای واقعی کودک، به وابستگی شدید، حمایت افراطی یا فشار روانی منجر شود.
این کارشناس اجتماعی ادامه داد: در خانوادههای چندفرزندی، کودکان معمولاً بخشی از مهارتهای اجتماعی خود را در ارتباط روزمره با خواهر و برادرها تجربه میکنند؛ از تقسیم وسایل و فضا گرفته تا حل اختلاف، همکاری، رقابت و پذیرش خواستههای دیگران. در خانواده تکفرزند، بخش قابل توجهی از این تجربهها باید از مسیر ارتباط با همسالان، محیط آموزشی و گروههای اجتماعی جایگزین شود.
وقتی حمایت جای مسئولیت را میگیرد
وی با اشاره به موضوع مسئولیتپذیری گفت: یکی از چالشهای احتمالی تکفرزندی، تمرکز بیش از اندازه والدین بر فرزند است. گاهی والدین به دلیل داشتن تنها یک فرزند، تلاش میکنند بسیاری از مشکلات را پیش از رسیدن به او حل کنند. اگر این حمایت دائمی باشد، ممکن است فرصت تجربه کردن، اشتباه کردن و یادگیری از پیامدهای تصمیمها کاهش پیدا کند.
این کارشناس اجتماعی تصریح کرد: مسئولیتپذیری مهارتی نیست که صرفاً با توصیه کردن ایجاد شود؛ کودک باید متناسب با سن خود در امور خانه، تصمیمگیریهای ساده و حل مسائل روزمره مشارکت داشته باشد. وقتی والدین دائماً مسئولیتها را به جای فرزند انجام میدهند، ممکن است استقلال او در سالهای بعد با چالش مواجه شود.
وی مطرح کرد: از سوی دیگر، نباید تصور کرد هر فرزند خانواده تکفرزند الزاماً فردی وابسته یا کممسئولیت خواهد بود. اگر والدین مرزهای تربیتی مشخصی داشته باشند و در کنار محبت، مسئولیت و استقلال را نیز آموزش دهند، تکفرزندی میتواند بدون چنین پیامدهایی تجربه شود.
تغییر رابطه والدین و فرزندان
این کارشناس اجتماعی یکی دیگر از موضوعات مهم را تغییر ساختار رابطه والدین و فرزند دانست و بیان کرد: در خانواده تکفرزند، گاهی تمام ارتباطات عاطفی والدین بر یک نفر متمرکز میشود. در چنین شرایطی ممکن است فرزند احساس کند باید انتظارات بالای پدر و مادر را برآورده کند یا موفقیت او تنها معیار رضایت خانواده باشد.
وی افزود: این مسئله میتواند فشار پنهانی ایجاد کند؛ بهویژه زمانی که والدین آینده فرزند را بیش از حد برنامهریزی میکنند و فرصت انتخاب و تجربه را از او میگیرند. والدین باید میان حمایت و کنترل تفاوت قائل شوند.
جای خالی خواهر و برادر چگونه جبران شود؟
کارشناس اجتماعی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین راهکارها، تقویت ارتباط کودک با گروه همسالان است. حضور در فعالیتهای ورزشی، فرهنگی، هنری و اجتماعی میتواند فرصت تعامل، همکاری و حل تعارض را برای کودک فراهم کند. همچنین خانواده باید از تبدیل کردن فرزند به مرکز مطلق زندگی خودداری کند. والدین همچنان باید روابط اجتماعی، علایق شخصی و ارتباطات خانوادگی خود را حفظ کنند تا کودک نیز یاد بگیرد زندگی اجتماعی تنها به رابطه میان او و والدین محدود نمیشود.
خانواده کوچک، تربیت آگاهانه میخواهد
این کارشناس اجتماعی در پایان تأکید کرد: درباره تکفرزندی نباید با نگاه صفر و صدی صحبت کرد. آنچه اهمیت دارد، کیفیت تربیت، نوع ارتباط والدین با فرزند و میزان فرصتهایی است که برای استقلال و مسئولیتپذیری او فراهم میشود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: خانواده تکفرزند اگر بتواند محبت را با مرزبندی، حمایت را با استقلال و توجه را با مسئولیتپذیری همراه کند، بسیاری از آسیبهای احتمالی قابل پیشگیری خواهد بود. بنابراین مسئله اصلی، صرفاً تعداد فرزندان نیست؛ بلکه چگونگی ساختن رابطهای سالم میان والدین، فرزند و جامعه است.
انتهای خبر/
