چاری با اشاره به قدمت سینما در سیستان بیان کرد: سیستان از نخستین مناطق ایران بود که سینما به آن وارد شد و فاصله زمانی ورود سینما به این منطقه با ورود آن به ایران چندان زیاد نبود؛ موضوعی که نشاندهنده جایگاه فرهنگی و ارتباطات اجتماعی و تجاری سیستان در آن دوران است.
وی ادامه داد: بر اساس برخی اسناد و روایتهای تاریخی، در حدود سال ۱۳۰۰ دستگاه سینماتوگراف توسط تجار هندی فعال در سیستان وارد منطقه شد و نمایش فیلم برای مردم آغاز شد.
این استاد تاریخ گفت: در آن زمان مجموعهای با عنوان «مجمع نشر معارف سیستان» فعالیت داشت که در زمینه آموزش بزرگسالان و امور فرهنگی فعالیت میکرد. بخشی از درآمد حاصل از نمایش فیلم نیز برای این مجموعه اختصاص پیدا میکرد.
وی با اشاره به شیوه فروش بلیت در آن دوران عنوان کرد: برای نمایش فیلم، بلیتهای درجه یک، درجه دو، درجه سه و همچنین بلیت «همت عالی» عرضه میشد و درآمد حاصل از نمایش یک شب فیلم برای آن دوره رقم قابل توجهی محسوب میشد.
شکلگیری سینمای مستقل در زابل
چاری تصریح کرد: در سال ۱۳۰۶ نیز با حمایت حاکم وقت سیستان، سینمایی مستقل با حدود ۲۰۰ صندلی ایجاد شد و دستگاه و تجهیزات سینمایی آن از بمبئی تهیه شده بود.
وی افزود: در آن دوره، کنسولگریهای روسیه و انگلیس در سیستان فعال بودند و رقابت این کشورها برای نفوذ فرهنگی نیز در منطقه وجود داشت؛ به همین دلیل، موضوع انتخاب و نمایش فیلمها نیز گاهی تحت تأثیر این شرایط قرار میگرفت.
این استاد تاریخ با اشاره به مسیر انتقال فیلم به سیستان اظهار کرد: بخشی از فیلمها از مسیر کویته وارد سیستان میشد و انتقال آنها با استفاده از اسب و قاطر انجام میگرفت؛ مسیری که چند روز زمان میبرد.
آموزش نخستین اپراتورهای سینما در سیستان
رئیس بنیاد ایرانشناسی واحد زابل بیان کرد: در آن دوره، افرادی از کویته برای آموزش نحوه کار با دستگاههای سینمایی به سیستان آمدند و اپراتورهای محلی را آموزش دادند.
وی ادامه داد: حتی برخی روایتهای تاریخی از نقش سینما در رویدادهای اجتماعی آن دوران حکایت دارد؛ برای نمونه، در یکی از مقاطع که اعتراضهایی نسبت به تخریب خانههای مردم در جریان خیابانکشی شهر زابل شکل گرفته بود، در سینما فیلمی از رضا شاه به نمایش درآمد و واکنش مردم نسبت به آن با توجه به فضای اجتماعی آن روز قابل توجه بود.
سینماهای فرخی و فردوسی؛ خاطرات ماندگار زابلیها
چاری با اشاره به توسعه سینما در زابل در دهههای بعد گفت: در دهه ۴۰ دو سینمای بزرگ در زابل شکل گرفت که از جمله آنها سینما فرخی و سینما فردوسی بود.
وی افزود: سینما فرخی با ظرفیتی حدود ۷۰۰ صندلی و سینما فردوسی با حدود ۵۷۰ صندلی، از مراکز مهم فرهنگی شهر زابل بودند و سالها محل حضور مردم برای تماشای فیلم و برگزاری برنامههای فرهنگی محسوب میشدند.
این استاد تاریخ ادامه داد: سینما فردوسی بعدها با عنوان سینما فرهنگ شناخته شد و برای بسیاری از مردم زابل بخشی از خاطرات فرهنگی و اجتماعی شهر را شکل داد.
ضرورت ثبت تاریخ سینمای سیستان
چاری با تأکید بر اهمیت حفظ اسناد و خاطرات مربوط به سینمای سیستان خاطرنشان کرد: تاریخ سینما در این منطقه تنها تاریخ چند سالن و دستگاه آپارات نیست، بلکه بخشی از تاریخ اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی سیستان به شمار میرود.
وی افزود: بسیاری از تجهیزات، تصاویر و خاطرات مربوط به نخستین سینماهای زابل در اختیار افرادی بوده که در آن دوره فعالیت میکردند و جمعآوری و ثبت این اسناد و روایتها میتواند به حفظ بخشی از میراث فرهنگی منطقه کمک کند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی واحد زابل در پایان بر اهمیت مطالعه تاریخ تأکید کرد و گفت: شناخت تاریخ موجب میشود جامعه از تجربههای گذشته استفاده کند و با شناخت اشتباهات پیشین، از تکرار آنها جلوگیری شود؛ بنابراین توجه به تاریخ فرهنگی و اجتماعی سیستان، از جمله تاریخ سینما، برای نسل امروز و آینده اهمیت بسیاری دارد.
انتهای خبر/
