اهمیت دهانه غلامان تنها به معماری و ساختار شهری آن محدود نمیشود، بلکه کشف الواح زرین با خطوط میخی پارسی باستان، آن را به یکی از مراکز مهم اداری و سیاسی دوره هخامنشی تبدیل کرده است. این الواح اطلاعات ارزشمندی در خصوص ساختار حکومتی، مالیاتها و روابط اداری در این منطقه در اختیار پژوهشگران قرار میدهند. دهانه غلامان با قدمتی که به قرن ششم پیش از میلاد بازمیگردد، پنجرهای رو به گذشتهای پرافتخار و گنجینهای برای درک بهتر تاریخ ایران باستان است.
شهری از خشت و گل در دوره هخامنشیان
رضا شهرکی کارشناس میراثفرهنگی شهرستان زهک بیان کرد: دهانه غلامان را بهعنوان تنها شهر خشتی و گلی کشف شده از دوره هخامنشیان معرفی کرد. این محوطه باستانی که در ۱۰ کیلومتری شهر زهک در استان سیستان و بلوچستان واقع شده، یکی از مهمترین سایتهای ایران باستان به شمار میرود.
وی افزود: این شهر باستانی که اگرچه پارسه (تختجمشید) نیست، اما به دلیل ویژگیهای منحصر به فردش، لقب «تختجمشید خشتی و گلی ایران» را به خود اختصاص داده است. وسعت این شهر ۸۸ هکتار تخمین زده شده است.
نامهای باستانی دهانه غلامان
شهرکی خاطرنشان کرد: در کتیبههای هخامنشی و بیستون، از این شهر با نامهای گوناگونی یاد شده است. بااینحال، نام «زرنک» یا «زرنکار» بیشتر از سایر نامها در دوره هخامنشیان مورد اشاره قرار گرفته است که نشاندهنده اهمیت تاریخی و جایگاه این شهر در آن دوران است.
دهانه غلامان، شاهراه راهبُردی سیستان باستانی
عبدالکاظم میرشهرکی، رئیس اداره میراثفرهنگی شهرستان زهک بیان کرد: دهانه غلامان را شهری با موقعیت راهبردی بینظیر است. این شهر باستانی، مرکز ثقل سیستان بزرگ بوده و بر دیگر مناطق این سرزمین پهناور که امروزه بخشی از آن در افغانستان قرار دارد، نظارت داشته است. طبق گفته هرودت، مورخ نامدار یونان، این سرزمین یکی از ۲۸ ایالت مهم و ثروتمند امپراتوری هخامنشی بوده و جایگاه ویژهای در ساختار اداری آن دوران داشته است.
کاوشهای ناتمام و شگفتیهای پنهان
میرشهرکی به بخشهای کشف نشده دهانه غلامان اشاره کرد و تصریح کرد: بخشهای اداری، مذهبی، صنعتی، نظامی و مسکونی این شهر باستانی هنوز به طور کامل کاوش نشدهاند. این موضوع نویدبخش کشفیات آتی و رمزگشایی بیشتر از اسرار این تمدن کهن است. باستانشناسان بامطالعه نحوه نگهداری آذوقه در این شهر، به این نتیجه رسیدهاند که مدیریت آن بر پایه دانش و فنون پیشرفته بنا شده بوده است که نشان از هوشمندی ساکنان آن دارد.
مهاجرت اجباری و میراث ماندگار
رئیس اداره میراثفرهنگی زهک دلیل ترک اجباری این شهر را خشکسالیهای طولانیمدت و طاقتفرسا عنوان کرد و گفت: پس از ۲۰۰ سال کمبود آب، مردمان این دیار سرانجام مجبور به ترک خانهها و مزارع خود شدند. بااینوجود ابتکار، خلاقیت و هنر معماری بهکاررفته در این شهر، نمادی درخشان از تمدن غنی ایران، حتی پیش از ظهور اسلام، به شمار میرود و میراثی ماندگار برای نسلهای آینده است.
انتهای خبر/
