در این میان، تقویت وحدت و انسجام اجتماعی نیازمند برجستهسازی ظرفیتهای مشترک و پرهیز از دامن زدن به اختلافات است؛ رویکردی که میتواند سرمایه اجتماعی استان را حفظ کرده و مسیر توسعه و پیشرفت سیستان و بلوچستان را هموارتر کند.
با توجه به اهمیت این موضوع، پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» میزگردی پیرامون بررسی ظرفیتهای وحدت و همزیستی اقوام و مذاهب در سیستان و بلوچستان و نقش آن در تقویت انسجام اجتماعی و توسعه استان برگزار کرد.
.jpeg)
وحدت اسلامی، ضرورتی برای انسجام اجتماعی
سید سجاد مجلسی، مدرس و کارشناس مسائل سیاسی، در میزگرد «عصرهامون» که به مناسبت هفته وحدت برگزار شد، با تأکید بر جایگاه پیامبر اکرم(ص) و امام خمینی(ره) در ترویج وحدت اسلامی، گفت: وحدت از مهمترین نیازهای جامعه اسلامی است و باید مبانی، منافع و آسیبهای پیشروی آن بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه پیامبر عظیمالشأن اسلام(ص) بهعنوان آخرین پیامبر الهی، از مهمترین منادیان وحدت در میان پیروان ادیان و مسلمانان بوده است، افزود: امام خمینی(ره) نیز در دوران معاصر نمونهای برجسته از تفکر و اندیشه وحدتمحور بود و همواره بر همدلی و انسجام میان مسلمانان تأکید داشت.
مدرس و کارشناس سیاسی با بیان اینکه مردم سیستان و بلوچستان از دیرباز در وفاداری به نظام جمهوری اسلامی و علاقهمندی به اسلام و ارزشهای دینی شناخته شدهاند، اظهار کرد: هفته وحدت فرصتی ارزشمند برای تقویت همدلی، برادری و انسجام میان مردم است و میتواند زمینهساز توجه بیشتر به مشترکات جامعه اسلامی باشد.
مجلسی ادامه داد: برای شناخت دقیقتر مفهوم وحدت، ابتدا باید ریشهها و مبانی آن را در قرآن و سنت بررسی کرد و سپس متناسب با شرایط امروز جامعه، آسیبهای پیشروی وحدت را مورد آسیبشناسی قرار داد.
وی با اشاره به آیات ۱۰۲ تا ۱۰۴ سوره آلعمران، تصریح کرد: قرآن کریم تقوا را مقدمهای برای حرکت درست انسان در مسیرهای اجتماعی و فردی قرار داده است و تقوا در عرصه اجتماعی خود را در نوع تعامل انسانها، رعایت حقوق دیگران و پرهیز از گرفتار شدن در دام دشمنان و جریانهای تفرقهافکن نشان میدهد.
این کارشناس سیاسی با بیان اینکه تنوع مذهبی، قومی و فرهنگی در سیستان و بلوچستان ضرورت توجه به وحدت را دوچندان کرده است، گفت: در سیستان و بلوچستان با تنوع گسترده قومیتی و طایفهای مواجه هستیم و همین موضوع ایجاب میکند که اخلاق اجتماعی، گفتوگو، احترام متقابل و حفظ مشترکات دینی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
مجلسی با اشاره به آسیبهای جریانهای افراطی اظهار کرد: جریانهای تندرو در سالهای اخیر، چه در میان شیعه و چه در میان اهلسنت، آسیبهایی به انسجام اجتماعی وارد کردهاند و مقابله با این آسیبها نیازمند هوشیاری، تقویت آگاهی عمومی و جلوگیری از شکلگیری ادبیات و رفتارهای تفرقهافکنانه است.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه ممکن است نتوان همه آسیبهای موجود در مسیر وحدت را بهطور کامل از بین برد، اما میتوان با شناخت دقیق تهدیدها و تقویت گفتمان مشترک، دامنه این آسیبها را کاهش داد و اجازه نداد اختلافات مذهبی و قومی به خدشه در انسجام جامعه منجر شود.
مدرس و کارشناس سیاسی در پایان تأکید کرد: وحدت اسلامی تنها یک شعار مناسبتی نیست، بلکه ضرورتی اجتماعی و راهبردی است که باید در رفتار فردی، تعاملات اجتماعی و مناسبات میان گروهها و مذاهب مختلف به یک فرهنگ پایدار تبدیل شود. > قزلسفلو: دین، محور وحدت؛ نه فرقه و تعصب
مجلسی، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با تأکید بر ضرورت قرار گرفتن دین بهعنوان محور وحدت میان مسلمانان، گفت: اگر دین را محور قرار دهیم، بسیاری از حواشی و اختلافات فرقهای از میان برداشته میشود و زمینه برای تقویت همدلی و برادری در جامعه اسلامی فراهم خواهد شد.
وی با بیان اینکه اسلام خدمات و برکات فراوانی برای جامعه بشری به همراه داشته است، اظهار کرد: نباید اجازه دهیم گرفتار شدن در حواشی و اختلافات فرقهای، ما را از برکات و ظرفیتهای دین اسلام دور کند.
مجلسی با اشاره به سابقه وحدت میان علما و اندیشمندان مسلمان افزود: پیش از انقلاب اسلامی نیز جریانهای وحدتگرا میان علما و دانشمندان ایرانی و علمای کشورهای اسلامی وجود داشت و ارتباط و گفتوگو میان آنان زمینهساز تقویت تقریب مذاهب بود.
مشترکات دینی، پل پیوند شیعه و اهلسنت
این کارشناس سیاسی با اشاره به ارتباط علمی میان علمای شیعه و اهلسنت تصریح کرد: در تاریخ اسلام نیز نمونههای فراوانی از تعامل و ارتباط میان بزرگان مذاهب وجود دارد و عالمانی همچون ابوحنیفه از محضر امام جعفر صادق(ع) بهره بردهاند؛ این تعاملها نشان میدهد که در دورههای مختلف، توجه به اصل دین و مشترکات اسلامی میتوانسته محور ارتباط میان مسلمانان باشد.
وی ادامه داد: مسئله اصلی این است که محور را دین قرار دهیم، نه اینکه دائماً به دنبال این باشیم که فرقه و مذهب من چیست و دیگری چه مذهبی دارد؛ وقتی اصل دین و مشترکات مورد توجه قرار گیرد، بسیاری از اختلافات حاشیهای خودبهخود کمرنگ خواهد شد.
مجلسی با اشاره به خاطرات و روابط میان مرحوم آیتالله کفعمی و مرحوم مولوی عبدالعزیز ملازاده گفت: این بزرگان نگاه جامع و جامعهنگر به جامعه اسلامی داشتند و در برنامهها و فعالیتهای یکدیگر حضور پیدا میکردند. اگر برنامهای از سوی یکی برگزار میشد، دیگری نیز در کنار آن قرار میگرفت و این رفتار نمونهای عملی از وحدت بود.
وی با انتقاد از فاصله گرفتن برخی فعالیتها از روح واقعی وحدت اظهار کرد: امروز در هفته وحدت قرار داریم، اما گاهی مشاهده میشود برنامههای وحدتآفرین آنگونه که باید برگزار نمیشود یا برخی افراد به دلیل برخی ملاحظات، خود را از جامعه و برنامههای وحدتآفرین کنار میکشند؛ در حالی که وحدت با کنار کشیدن یک یا دو نفر محقق نمیشود.
این مدرس و کارشناس سیاسی با اشاره به آیه ۱۰۳ سوره آلعمران افزود: خداوند در این آیه مسلمانان را به چنگ زدن همگی به ریسمان الهی و پرهیز از تفرقه دعوت میکند و از جمله به این مسئله اشاره دارد که مسلمانان بر لبه پرتگاه آتش قرار داشتند و خداوند آنان را نجات داد.
مجلسی ادامه داد: این آتش را نباید صرفاً آتش آخرت دانست؛ تعصب، اختلاف، تبدیل تفاوت دیدگاهها به نزاع داخلی و ایجاد شکاف میان مسلمانان نیز میتواند آتشی باشد که جامعه را درگیر کند و نتیجه آن چیزی جز تضعیف انسجام اجتماعی نخواهد بود.
وی با اشاره به نمونههایی از همزیستی تاریخی مردم سیستان و بلوچستان گفت: در برهههایی از تاریخ، خانوادههایی از مناطق مختلف استان به دیگر نقاط کشور مهاجرت کردهاند و در کنار خانوادههای شیعه زندگی مشترک تشکیل دادهاند؛ در چنین خانوادههایی نیز فرزندان با حفظ باورهای دینی خانواده، در کنار یکدیگر رشد کردهاند و اختلاف مذهبی مانعی برای زندگی و روابط خانوادگی آنان نبوده است.
مجلسی تأکید کرد: این تجربههای تاریخی نشان میدهد که جامعه اسلامی ظرفیت بسیار بالایی برای همزیستی، همدلی و پذیرش تفاوتها دارد و باید از این سرمایه اجتماعی صیانت کرد؛ چراکه وحدت زمانی به معنای واقعی محقق میشود که مشترکات دینی، احترام متقابل و نگاه جامعهنگر بر تفاوتهای فرقهای غلبه داشته باشد. > قزلسفلو: تصویر واقعی سیستان و بلوچستان باید روایت شود
مدرس و کارشناس سیاسی، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با انتقاد از ارائه تصویر نادرست از سیستان و بلوچستان در برخی رسانهها، گفت: رسانهها باید ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی، تاریخی و پیشرفتهای استان را روایت کنند تا تصویری واقعی و منصفانه از این منطقه به افکار عمومی ارائه شود.
وی اظهار کرد: متأسفانه هم برخی جریانهای داخلی و هم جریانهای معاند تلاش میکنند تصویر نادرستی از سیستان و بلوچستان به بیرون از استان منتقل کنند و رسانهها میتوانند با روایت درست واقعیتهای استان، در اصلاح این تصویر نقش مؤثری داشته باشند.
مجلسی با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی مردم استان افزود: در کنار تصاویری که معمولاً از سیستان و بلوچستان با موضوعاتی مانند ناامنی، مواد مخدر و قاچاق ارائه میشود، باید فرهنگ، مهماننوازی، مسئولیتپذیری و همبستگی اجتماعی مردم این منطقه نیز دیده و روایت شود.
وی با اشاره به فرهنگ «بِجاری» در میان بلوچها تصریح کرد: در این فرهنگ، هنگام برگزاری مراسم ازدواج، خانوادهها و طوایف در کنار یکدیگر قرار میگیرند و برای تأمین امکانات و هزینههای مراسم به خانوادهها کمک میکنند؛ این نمونهای از سرمایه اجتماعی و روحیه مشارکت مردم منطقه است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
این کارشناس سیاسی ادامه داد: در فرهنگ سیستان نیز سابقه مهمی از همیاری و حمایت اجتماعی وجود دارد و خانوادهها در هنگام بروز مصیبت و مشکلات، در کنار یکدیگر قرار میگرفتند. مهماننوازی مردم این منطقه نیز همچنان یکی از ویژگیهای برجسته فرهنگی استان است و حتی خانوادههایی که امکانات محدودی دارند، با تمام توان از مهمان خود پذیرایی میکنند.
مجلسی با اشاره به تغییرات و تحولات سیستان و بلوچستان طی دهههای گذشته گفت: زمانی که در سالهای ابتدایی حضورم وارد استان شدم، بسیاری از شهرها از نظر زیرساختی با شرایط امروز قابل مقایسه نبودند، اما طی سالهای پس از انقلاب، توسعه قابل توجهی در حوزه راه، برق، تلفن، آموزش، بهداشت و سایر زیرساختها اتفاق افتاده است.
وی افزود: امروز شاهد توسعه شبکه ریلی استان، گسترش راههای ارتباطی، افزایش مراکز آموزشی و دانشگاهی و رشد خدمات پزشکی هستیم و سیستان و بلوچستان در برخی حوزههای تخصصی پزشکی نیز به جایگاهی رسیده که بیماران از نقاط مختلف برای دریافت خدمات به استان مراجعه میکنند.
مجلسی با اشاره به رشد نیروی انسانی بومی در استان اظهار کرد: در گذشته بسیاری از پزشکان و متخصصانی که در مراکز درمانی استان فعالیت میکردند، از کشورهای دیگر یا سایر مناطق کشور بودند، اما امروز بخش قابل توجهی از نیروهای متخصص و اعضای هیئت علمی دانشگاهها از فرزندان همین استان هستند و این تغییر، یکی از دستاوردهای مهم توسعه آموزش عالی و نیروی انسانی در منطقه است.
وی با انتقاد از تداوم برخی روایتهای قدیمی درباره سیستان و بلوچستان گفت: هنوز گاهی روایتهایی درباره وضعیت گذشته استان مطرح میشود که با واقعیت امروز فاصله دارد؛ در حالی که بخش قابل توجهی از مسیرهای روستایی آسفالت شده، روستاهای زیادی از خدمات زیربنایی برخوردار شدهاند و مراکز آموزشی و دانشگاهی توسعه پیدا کردهاند.
این مدرس و کارشناس سیاسی خاطرنشان کرد: در دوران پیش از انقلاب، بسیاری از زیرساختهای اساسی در سیستان و بلوچستان وجود نداشت و محرومیت تاریخی استان موضوعی قابل انکار نیست؛ بنابراین برای قضاوت درباره وضعیت امروز باید مسیر طیشده و تغییرات چند دهه اخیر را نیز در نظر گرفت.
مجلسی با تأکید بر نقش رسانهها در روایت پیشرفت استان گفت: نسل جدید باید هم گذشته سیستان و بلوچستان و محرومیتهای تاریخی آن را بشناسد و هم از خدمات و پیشرفتهایی که در سالهای اخیر ایجاد شده آگاه باشد؛ چراکه بیاطلاعی از گذشته میتواند زمینه را برای شکلگیری برداشتهای نادرست و واکنشهای اجتماعی بر اساس اطلاعات ناقص فراهم کند.
وی تأکید کرد: سیستان و بلوچستان را نباید تنها از دریچه تفاوتهای قومی و مذهبی یا مشکلات و آسیبهای اجتماعی دید؛ این استان در کنار چالشها، از ظرفیتهای عظیم فرهنگی، انسانی، اقتصادی و اجتماعی برخوردار است و روایت منصفانه این ظرفیتها میتواند به تقویت وحدت، اعتماد عمومی و توسعه استان کمک کند. > قزلسفلو: از همزیستی تا همدلی؛ روایت مشترک شیعه و بلوچ
مدرس و کارشناس سیاسی، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با اشاره به تغییرات فرهنگی و اجتماعی سیستان و بلوچستان طی دهههای گذشته، گفت: امروز جامعه استان با گذشته فاصله زیادی دارد و حضور گسترده بانوان بلوچ در عرصههای علمی، اجتماعی و شغلی، یکی از نشانههای این تحول است.
وی با اشاره به خاطرات دوران حضور خود در سیستان و بلوچستان اظهار کرد: در سالهای ابتدایی پس از انقلاب، بسیاری از تفاوتهای فرهنگی و سبک زندگی در مناطق مختلف استان برای افراد غیربومی ملموس بود؛ اما طی چند دهه، ارتباط میان مردم، توسعه زیرساختها و افزایش تعاملات اجتماعی موجب نزدیکی بیشتر فرهنگها شده است.
مجلسی افزود: در نخستین سالهای حضور در منطقه زرآباد، حتی تفاوت زبان و سبک زندگی میان مردم مناطق مختلف استان برای نیروهای غیربومی محسوس بود؛ اما همین تجربهها نشان میداد که مردم منطقه با وجود تفاوتهای فرهنگی، ظرفیت بالایی برای ارتباط، پذیرش و همزیستی دارند.
این مدرس و کارشناس سیاسی با اشاره به تحول جایگاه زنان بلوچ در جامعه تصریح کرد: در گذشته محدودیتهای فرهنگی و اجتماعی باعث شده بود حضور زنان در بسیاری از عرصهها بسیار محدود باشد، اما امروز شاهد حضور گسترده بانوان بلوچ در دانشگاهها، محیطهای کاری و عرصههای اجتماعی هستیم و این تحول باید بهعنوان بخشی از پیشرفت جامعه مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: وقتی امروز هزاران زن بلوچ در عرصههای مختلف اجتماعی و شغلی حضور دارند، باید این تغییرات را به درستی برای نسل جوان روایت کنیم تا جوانان بدانند جامعه از چه مسیری عبور کرده و چه تحولاتی در حوزه آموزش و مشارکت اجتماعی رخ داده است.
مجلسی با تأکید بر اینکه نسل جوان باید نسبت به جریانهای اثرگذار بر جامعه هوشیار باشد، گفت: نباید اجازه دهیم برخی شعارها و روایتهای سیاسی و اجتماعی، بدون بررسی دقیق وارد فضای جامعه شوند و مسیر مطالبات واقعی مردم را تحت تأثیر قرار دهند؛ جوانان باید بتوانند میان مطالبات واقعی و روایتهایی که با هدف ایجاد شکاف اجتماعی تولید میشوند، تفاوت قائل شوند.
وی با اشاره به سابقه طولانی همزیستی میان اقوام و مذاهب در استان افزود: در سیستان و بلوچستان، پیوندهای خانوادگی میان شیعه و اهلسنت سابقهای طولانی دارد و خانوادههایی وجود دارند که اعضای آنها با مذاهب مختلف در کنار یکدیگر زندگی کردهاند و این تفاوت هیچگاه مانعی برای روابط خانوادگی و اجتماعی آنان نبوده است.
این کارشناس سیاسی خاطرنشان کرد: پیوندهای قومی و خانوادگی در استان به اندازهای گسترده شده که امروز تفکیک کامل میان گروههای مختلف اجتماعی و فرهنگی بسیار دشوار است؛ چراکه خانوادهها، ازدواجها، مهاجرتها و روابط اجتماعی طی دههها موجب شکلگیری پیوندهای عمیق میان مردم شده است.
مجلسی با اشاره به شکلگیری جمعیت اولیه شهر زاهدان و مهاجرت اقوام مختلف به این منطقه اظهار کرد: زاهدان از ابتدا محل حضور گروههای مختلف جمعیتی بوده و در طول زمان، اقوام و گروههای مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و به تدریج پیوندهای اجتماعی و خانوادگی میان آنان شکل گرفته است.
وی تأکید کرد: سرمایه اصلی سیستان و بلوچستان، همین پیوندهای انسانی، فرهنگی و خانوادگی میان مردم است؛ بنابراین به جای برجسته کردن تفاوتها، باید بر اشتراکات و تجربه تاریخی همزیستی مسالمتآمیز تمرکز کنیم و این سرمایه ارزشمند را برای نسلهای آینده حفظ و تقویت کنیم.
تعصب مذهبی و منفعتطلبی؛ دو آفت مسیر وحدت
مدرس و کارشناس سیاسی، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با اشاره به عوامل ایجاد اختلاف میان مسلمانان، گفت: تعصب مذهبی، بیخبری از آموزههای اسلام، خودخواهی و منفعتطلبی از مهمترین عواملی هستند که میتوانند وحدت جامعه اسلامی را با آسیب مواجه کنند.
وی با بیان اینکه بخشی از اختلافات تاریخی در جوامع اسلامی ریشههای مذهبی داشته است، اظهار کرد: نباید اجازه داد تفاوت مذهبی به تعصب و نزاع تبدیل شود؛ چراکه تعصب، انسان را از توجه به مشترکات و منافع عمومی جامعه دور میکند.
مجلسی با اشاره به آموزههای پیامبر اسلام(ص) درباره نفی عصبیت افزود: معیار در جامعه اسلامی نباید وابستگیهای قومی، مذهبی و گروهی باشد، بلکه انسان باید خود را در برابر آموزههای دین و منافع امت اسلامی مسئول بداند.
این مدرس و کارشناس سیاسی تصریح کرد: یکی از ریشههای نزاع، بیخبری از دیدگاهها و آموزههای اسلام است؛ در حالی که شیعه و اهلسنت در مهمترین اصول، اشتراکات فراوانی دارند و قرآن کریم، پیامبر اسلام(ص) و توحید از مهمترین محورهای مشترک میان مسلمانان هستند.
وی ادامه داد: وقتی مسلمانان بر همین مشترکات تمرکز کنند، بسیاری از اختلافات حاشیهای نمیتواند به عاملی برای دشمنی تبدیل شود. نمونه روشن آن نیز همدلی مردم در زمان وقوع حوادث و مشکلات است؛ زمانی که حادثهای برای بخشی از جامعه رخ میدهد، مردم از اقوام و مذاهب مختلف برای کمک و امدادرسانی وارد میدان میشوند.
مجلسی با اشاره به ضرورت پرهیز از خودخواهی و منفعتطلبی خاطرنشان کرد: دومین عامل اختلاف میتواند اخلاق ناپسند ناشی از خودخواهی، منفعتطلبی و عصبیت باشد؛ اگر این عوامل از مناسبات اجتماعی کنار گذاشته شود، زمینه بسیاری از نزاعها نیز از بین خواهد رفت.
وی با تأکید بر حساسیت ژئوپلیتیکی سیستان و بلوچستان گفت: موقعیت جغرافیایی و راهبردی این استان باعث شده همواره مورد توجه بازیگران مختلف باشد و دشمنان خارجی نیز تلاش کنند از اختلافات قومی و مذهبی برای ایجاد شکاف اجتماعی استفاده کنند؛ بنابراین حفظ وحدت در این منطقه اهمیت دوچندان دارد.
مجلسی افزود: جریانهای افراطی از هر دو طرف، چه در میان شیعه و چه در میان اهلسنت، میتوانند با دامن زدن به تعصبات مذهبی به وحدت آسیب بزنند و نباید اجازه داد رفتارهای افراطی به نام مذهب، تصویری نادرست از اسلام و پیروان مذاهب مختلف ارائه کند.
این کارشناس سیاسی با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی سیستان و بلوچستان اظهار کرد: استان از ظرفیتهای عظیم معدنی و اقتصادی برخوردار است و اگر این ظرفیتها به شکل صحیح فعال شوند، سیستان و بلوچستان میتواند نه تنها نیازهای خود، بلکه بخشی از نیاز نیروی انسانی و اقتصادی مناطق دیگر کشور و حتی کشورهای حوزه خلیج فارس را تأمین کند.
وی در ادامه، تعامل و احترام متقابل را از الزامات حفظ وحدت دانست و گفت: نخستین راهکار این است که هیچکس نباید مذهب و باور خود را به دیگری تحمیل کند. هر فرد میتواند به اعتقادات خود پایبند باشد، اما نباید این باورها را وسیلهای برای ایجاد دشمنی و نزاع با دیگران قرار دهد.
مجلسی تأکید کرد: باید به جای درگیر شدن با مسائل اختلافی، بر مشترکات تمرکز کنیم و اجازه دهیم مردم با حفظ اعتقادات خود، در کنار یکدیگر زندگی کنند.
وی با اشاره به آموزههای ائمه اطهار(ع) درباره همزیستی مسالمتآمیز خاطرنشان کرد: مصلحت مردم در زندگی مسالمتآمیز و حفظ روابط اجتماعی است و این اصل میتواند یکی از پایههای مهم تعامل میان پیروان مذاهب اسلامی باشد.
مجلسی گفت: اگر قرار است سیستان و بلوچستان به توسعه پایدار برسد، وحدت و همزیستی مسالمتآمیز باید بهعنوان یک سرمایه اجتماعی حفظ شود؛ زیرا امنیت، توسعه اقتصادی و پیشرفت استان بدون اعتماد و همکاری میان اقوام و مذاهب مختلف امکانپذیر نخواهد بود.
وفاداری مردم سیستان و بلوچستان؛ سرمایهای برای امنیت و توسعه
مدرس و کارشناس سیاسی، در ادامه میزگرد «عصرهامون» با اشاره به تجربه حضور خود در مناطق مختلف کشور و سیستان و بلوچستان، گفت: یکی از ویژگیهای مهم مردم استان، پیوند عمیق آنان با سرزمین و هویت ملی است و این ظرفیت میتواند به جای تهدید، به فرصتی برای امنیت، توسعه و تقویت وحدت تبدیل شود.
وی با اشاره به تجربه حضور در کردستان و سیستان و بلوچستان اظهار کرد: اگرچه مردم کردستان از نظر مذهبی عمدتاً پیرو مذهب شافعی و بخش قابل توجهی از مردم سیستان و بلوچستان پیرو مذهب حنفی هستند، اما یکی از ویژگیهای برجسته مردم بلوچ، عدم واگرایی آنان از کشور و پیوند عمیق با ایران است.
مجلسی افزود: پیش از انقلاب، ساختار مشارکت سیاسی در بسیاری از مناطق به گونهای بود که عمدتاً خانها و افراد صاحب نفوذ وارد عرصه نمایندگی میشدند، اما امروز افراد عادی جامعه نیز میتوانند در انتخابات حضور پیدا کنند و به جایگاه نمایندگی مجلس برسند؛ این تحول نشاندهنده گسترش مشارکت سیاسی مردم است.
این مدرس و کارشناس سیاسی با اشاره به ظرفیتهای مرزی استان تصریح کرد: مرز برای سیستان و بلوچستان نباید صرفاً بهعنوان یک تهدید دیده شود، بلکه میتواند فرصتی بزرگ برای توسعه اقتصادی، تعامل با کشورهای همسایه و تقویت جایگاه استان باشد.
وی ادامه داد: اگر ظرفیتهای فرهنگی، ورزشی، اقتصادی و اجتماعی استان به درستی معرفی و فعال شود، میتوان از همین ظرفیتها برای تقویت امنیت پایدار استفاده کرد؛ زیرا توسعه و امنیت در سیستان و بلوچستان رابطهای مستقیم و متقابل دارند.
مجلسی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به ظرفیتهای بومی استان گفت: حضور مدیران بومی و استفاده از ظرفیت نیروهای توانمند محلی میتواند در شناخت دقیقتر مسائل و انتقال درست واقعیتهای استان به مرکز مؤثر باشد و به تغییر نگاه نسبت به سیستان و بلوچستان کمک کند.
وی با تأکید بر ضرورت انتقال دقیق واقعیتهای استان به مسئولان کشور اظهار کرد: گاهی میان واقعیتهای عینی موجود در استان و تصویری که به مراکز تصمیمگیری منتقل میشود، فاصله وجود دارد و اصلاح این فرآیند میتواند به تصمیمگیری دقیقتر و اجرای بهتر طرحهای توسعهای منجر شود.
مجلسی خاطرنشان کرد: سیستان و بلوچستان برای توسعه نیازمند نگاه جامع و واقعبینانه است؛ نباید مسائل امنیتی و سیاسی باعث شود ظرفیتهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و انسانی استان کمتر دیده شود.
وی با اشاره به نقش علما در تقویت وحدت گفت: علما و بزرگان شیعه و اهلسنت ظرفیت بسیار مهمی برای تقویت وحدت دارند و لازم است در برخی رویکردها بازنگری جدی صورت گیرد تا از ظرفیت دین برای نزدیک کردن مردم استفاده شود، نه اینکه مسائل اختلافی برجسته شود.
این کارشناس سیاسی با اشاره به نمونههایی از تعامل میان علمای شیعه و اهلسنت افزود: در گذشته نیز نمونههای ارزشمندی از ارتباط و احترام متقابل میان علما وجود داشته است و این تجربهها میتواند الگویی برای امروز باشد.
مجلسی در پایان تأکید کرد: اگر جامعه به اصول اساسی اسلام، قرآن و آموزههای دینی بازگردد و از تعصب، خودخواهی و رفتارهای تفرقهافکنانه فاصله بگیرد، بسیاری از مشکلات قابل مدیریت خواهد بود؛ چراکه وحدت و همزیستی مسالمتآمیز، نهتنها یک ضرورت دینی، بلکه یک نیاز اساسی برای امنیت و توسعه سیستان و بلوچستان است.
.jpeg)
وحدت شیعه و سنی؛ سرمایهای ریشهدار در سیستان و بلوچستان
احمدرضا طاهری، رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با اشاره به سابقه همزیستی مسالمتآمیز شیعه و اهلسنت در سیستان و بلوچستان، گفت: مردم این استان در مجموع کارنامه قابل قبولی در حفظ وحدت و تقریب مذاهب داشتهاند و بسیاری از اختلافات و تنشهایی که در برخی نقاط منطقه رخ داده، در این استان به شکل گسترده مشاهده نشده است.
وی با اشاره به حضور پژوهشگران و اساتید مختلف برای مطالعه مسائل اجتماعی و مذهبی سیستان و بلوچستان، اظهار کرد: گاهی تصور میشود پژوهشگرانی که از خارج از استان وارد جامعه مورد مطالعه میشوند، شناخت کمتری از مسائل آن دارند، اما در بسیاری از موارد، پژوهشگر بیرونی به دلیل فاصله از وابستگیها و تعصبات محیطی میتواند مسائل را با نگاه دقیقتری بررسی کند.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان افزود: پژوهشگران و استادانی که سالها در یک جامعه زندگی کردهاند، ممکن است در برخی موارد تحت تأثیر تعصبات و وابستگیهای اجتماعی قرار بگیرند و همین مسئله میتواند بر نوع تحلیل آنها اثر بگذارد؛ بنابراین حضور پژوهشگران و استادانی که با نگاه علمی و بدون وابستگی به یک جریان خاص، مسائل استان را بررسی میکنند، میتواند به شناخت بهتر ظرفیتهای وحدت کمک کند.
طاهری با بیان اینکه سیستان و بلوچستان در زمینه وحدت و تقریب مذاهب، در مجموع کارنامه خوبی داشته است، تصریح کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز شیعه و اهلسنت در این استان در کنار یکدیگر زندگی کردهاند و بسیاری از مسائلی که در برخی کشورهای منطقه و کشورهای همسایه رخ داده، به شکل گسترده در این استان اتفاق نیفتاده است.
وی ادامه داد: البته هیچ جامعهای از اختلاف و تفاوت دیدگاه خالی نیست؛ گاهی تفاوتها به اختلاف تبدیل میشوند و در برخی موارد نیز اختلافات میتواند به تنش منجر شود، اما آنچه اهمیت دارد، نحوه مدیریت و کنترل این اختلافات و جلوگیری از تبدیل آنها به بحرانهای اجتماعی است.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان خاطرنشان کرد: در جامعه دیدگاهها، سلیقهها و برداشتهای مختلفی وجود دارد و هر فرد ممکن است با نیت حل یک مسئله، راهکاری را دنبال کند، اما گاهی نتیجه آن اقدام برخلاف انتظار، به ایجاد تنش منجر میشود و حتی کار را برای مسئولان اجرایی دشوار میکند.
طاهری با تأکید بر ضرورت توجه به مشترکات میان مذاهب اسلامی گفت: در سیستان و بلوچستان دو جریان مذهبی شیعه و اهلسنت در کنار یکدیگر زندگی میکنند و اگر به مشترکات فراوان میان این دو مذهب توجه داشته باشیم، بخش قابل توجهی از زمینههای اختلاف و سوءتفاهم کاهش خواهد یافت.
وی افزود: مهمترین مسئله این است که به جای تمرکز بر تفاوتها، مشترکات مورد توجه قرار گیرد و بزرگان دینی و علما نیز همواره بر همین موضوع تأکید داشتهاند؛ چراکه همین اشتراکات میتواند پایهای مستحکم برای تقویت وحدت، تقریب مذاهب و انسجام اجتماعی در استان باشد.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان در پایان تأکید کرد: وحدت در سیستان و بلوچستان یک مسئله صرفاً شعاری یا مناسبتی نیست، بلکه بخشی از واقعیت اجتماعی مردم این استان است و حفظ و تقویت آن نیازمند توجه همزمان مردم، علما، نخبگان و مسئولان به مشترکات و پرهیز از رفتارهای تنشزا و تفرقهافکنانه است.
برجستهسازی اختلافات، راهبرد دشمن برای تضعیف وحدت
طاهری،در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با اشاره به تنوع قومی و مذهبی در سیستان و بلوچستان، گفت: اختلاف و تفاوت دیدگاه حتی در میان اعضای یک خانواده نیز وجود دارد، اما هنر جامعه این است که این تفاوتها را مدیریت کرده و اجازه ندهد به نزاع و شکاف اجتماعی تبدیل شود.
وی با بیان اینکه سیستان و بلوچستان به دلیل تنوع قومی و مذهبی و همچنین موقعیت جغرافیایی حساس، شرایط ویژهای دارد، افزود: این استان در همسایگی دو کشور قرار گرفته و تحولات منطقهای میتواند بر فضای اجتماعی و سیاسی آن تأثیرگذار باشد.
طاهری اظهار کرد: یکی از راهبردهایی که دشمنان جمهوری اسلامی ایران همواره دنبال کردهاند، تضعیف انسجام و سرمایه اجتماعی در سیستان و بلوچستان از طریق برجستهسازی اختلافات میان شیعه و اهلسنت است.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان تصریح کرد: نباید تصور کنیم هنر ما این است که مانند برخی جریانها و شبکههای اجتماعی در فضای مجازی، اختلافات را برجسته کنیم؛ بلکه هنر واقعی آن است که ظرفیتهای مشترک میان اقوام و مذاهب مختلف را ببینیم و آنها را در مسیر توسعه استان به کار بگیریم.
وی ادامه داد: در سیستان و بلوچستان ظرفیتهای فراوانی برای همکاری و همدلی میان اقوام و مذاهب وجود دارد که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه همین ظرفیتهای اجتماعی میتواند نقش اساسی در توسعه و پیشرفت استان داشته باشد.
طاهری با اشاره به ارائه خدمات عمومی در استان گفت: یکی از نمونههای روشن همزیستی و توجه به همه مردم، ارائه خدمات در حوزههای مختلف بدون تقسیمبندی قومی و مذهبی است؛ خدماتی که باید فارغ از قومیت و مذهب، در اختیار همه شهروندان قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: اگر به جای برجسته کردن تفاوتها، بر اشتراکات و ظرفیتهای موجود میان اقوام و مذاهب تمرکز کنیم، میتوانیم سرمایه اجتماعی استان را تقویت کرده و زمینه را برای توسعه پایدار و انسجام بیشتر فراهم کنیم.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان در پایان تأکید کرد: حفظ وحدت در سیستان و بلوچستان نیازمند آن است که همه جریانهای اجتماعی، نخبگان، علما و مسئولان، به جای دامن زدن به اختلافات، ظرفیتهای مشترک جامعه را برجسته کنند و اجازه ندهند اختلافات طبیعی به شکاف و تنش تبدیل شود. > قزلسفلو: رشد آموزش و مشارکت اجتماعی اهلسنت پس از انقلاب
طاهری، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با اشاره به تحولات آموزشی و اجتماعی سیستان و بلوچستان پس از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: توسعه زیرساختهای آموزشی و ایجاد مراکز دانشگاهی، فرصتهای تازهای برای تحصیل و رشد علمی اهلسنت، بهویژه بانوان بلوچ، فراهم کرده است.
وی با بیان اینکه پیش از انقلاب، بسیاری از طلاب اهلسنت برای ادامه تحصیل ناچار به سفر به کشورهای دیگر از جمله پاکستان بودند، اظهار کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با شکلگیری و توسعه مراکز آموزشی و دانشگاهی، امکانات تحصیل در داخل کشور به تدریج گسترش یافت و امروز دیگر طلبهای برای ادامه تحصیل الزاماً نیازمند رفتن به خارج از کشور نیست.
طاهری افزود: فراهم شدن امکانات آموزشی تنها محدود به حوزههای علمیه نبود، بلکه بانوان نیز بهویژه در جنوب استان که در گذشته با محدودیتهای بیشتری برای تحصیل مواجه بودند، توانستند از فرصتهای جدید آموزشی استفاده کنند و حضور زنان بلوچ در دانشگاهها و عرصههای علمی افزایش چشمگیری داشته باشد.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان با اشاره به وضعیت تحصیلات تکمیلی در دهههای پیش از انقلاب گفت: در دهه ۵۰ تعداد افراد دارای مدرک دکترا در میان بلوچها بسیار محدود و قابل شمارش بود و بانوان بلوچ تحصیلکرده نیز تعداد بسیار اندکی داشتند، اما امروز شرایط کاملاً متفاوت شده و شمار دانشآموختگان دانشگاهی و دارندگان مدارک تحصیلات تکمیلی در شهرهای مختلف استان افزایش یافته است.
وی ادامه داد: این تحول را باید در چارچوب سیاستهای آموزشی و گسترش مراکز دانشگاهی پس از انقلاب مورد بررسی قرار داد؛ چراکه توسعه آموزش عالی موجب شد دسترسی گروههای مختلف اجتماعی، فارغ از قومیت و منطقه، به آموزش افزایش پیدا کند.
طاهری با اشاره به توسعه زیرساختهای روستایی نیز گفت: در حوزه اقتصادی و عمرانی نیز اقدامات گستردهای انجام شده و بسیاری از روستاهای استان از خدماتی مانند برق و سایر زیرساختهای اساسی برخوردار شدهاند.
وی همچنین به تحول در مشارکت سیاسی مردم استان اشاره کرد و افزود: پیش از انقلاب، مشارکت سیاسی در بسیاری از مناطق بیشتر در اختیار افراد بانفوذ، سران و سرداران قبایل و گروههای خاص قرار داشت، اما پس از انقلاب، امکان حضور افراد عادی جامعه در انتخابات و مشارکت در فرآیندهای سیاسی افزایش پیدا کرد.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان تصریح کرد: امروز یک فرد عادی نیز میتواند وارد عرصه انتخابات شود و خود را در معرض انتخاب مردم قرار دهد و این مسئله نشاندهنده تغییر مهمی در ساختار مشارکت سیاسی جامعه است.
طاهری با بیان اینکه توسعه سیاسی فرآیندی پیچیده و زمانبر است، خاطرنشان کرد: نمیتوان انتظار داشت یک جامعه در مدت کوتاه به توسعه سیاسی کامل برسد؛ توسعه اقتصادی، فرهنگی و بهویژه توسعه سیاسی، هرکدام نیازمند زمان، تجربه و فراهم شدن بسترهای مناسب هستند.
وی تأکید کرد: یکی از تغییرات مهم پس از انقلاب، افزایش مشارکت اجتماعی و سیاسی مردم و ایجاد فرصتهای گستردهتر برای تحصیل و فعالیت در عرصههای مختلف بوده است؛ تحولاتی که در کنار توسعه زیرساختها، به تدریج زمینه حضور بیشتر اقشار مختلف جامعه سیستان و بلوچستان در عرصههای علمی، اجتماعی و سیاسی را فراهم کرده است. >
انسجام ملی، سرمایه ماندگار سیستان و بلوچستان
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان، در ادامه میزگرد «عصرهامون» به مناسبت هفته وحدت، با اشاره به نقش مردم سیستان و بلوچستان در دوران دفاع مقدس گفت: با وجود تصور دشمنان درباره ظرفیت اختلافات قومی و مذهبی در استان، مردم سیستان و بلوچستان در دوران جنگ تحمیلی با حضور و وفاداری خود نشان دادند که وحدت و انسجام ملی بر تفاوتهای قومی و مذهبی غلبه دارد.
وی اظهار کرد: در دوران جنگ تحمیلی، برخی تصور میکردند تنوع قومی و مذهبی در سیستان و بلوچستان میتواند زمینهای برای ایجاد اختلاف و درگیری باشد، اما آنچه در عمل اتفاق افتاد، کاملاً برخلاف این تصور بود و مردم استان در کنار یکدیگر از کشور و نظام دفاع کردند.
طاهری افزود: این وفاداری تنها به مردم بومی استان محدود نمیشود؛ بسیاری از افرادی که از سایر نقاط کشور به سیستان و بلوچستان آمده و سالها در این منطقه زندگی کردهاند نیز خود را بخشی از جامعه استان میدانند و در تحولات اجتماعی و ملی در کنار مردم قرار گرفتهاند.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان با تأکید بر ضرورت پرهیز از برجستهسازی تفاوتهای مذهبی تصریح کرد: با توجه به بافت فرهنگی و ساخت اجتماعی سیستان و بلوچستان، نباید بیش از اندازه بر دوگانه شیعه و سنی تأکید کنیم؛ زیرا تکرار مداوم این دوگانه حتی با نیت تقویت وحدت، ممکن است در عمل به برجسته شدن تفاوتها منجر شود.
وی ادامه داد: امروز در بسیاری از خانوادههای سیستانی و بلوچ، ازدواج میان شیعه و اهلسنت اتفاقی طبیعی است و در شهرهایی مانند سراوان، نیکشهر، چابهار و زاهدان نمونههای فراوانی از این پیوندهای خانوادگی وجود دارد؛ بنابراین باید اجازه دهیم این همزیستی طبیعی و تاریخی، خود مسیر وحدت را طی کند.
طاهری با اشاره به مسئولیتهای اجتماعی و مدیریتی گفت: گاهی بهترین خدمت این است که مسئولان از ایجاد اختلاف ناخواسته جلوگیری کنند و اجازه دهند جامعه مسیر طبیعی همزیستی خود را ادامه دهد.
وی نقش دستگاههای امنیتی، انتظامی و اجرایی را در مدیریت مسائل اجتماعی مهم دانست و افزود: هر مسئلهای که در استان ایجاد میشود باید در همان مراحل اولیه شناسایی و مدیریت شود و به جای برخورد صرف با پیامدها، زمینهها و علل شکلگیری آن نیز مورد بررسی قرار گیرد.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی زاهدان با اشاره به سابقه برگزاری انتخابات در استان خاطرنشان کرد: سیستان و بلوچستان از ابتدای انقلاب تاکنون در برگزاری انتخابات کارنامه قابل قبولی داشته است و اصل مهم این است که در صورت بروز هرگونه مسئله، به جای تعمیم دادن آن به کل جامعه، علل وقوع آن بررسی و برای جلوگیری از تکرار آن برنامهریزی شود.
طاهری آموزش و پرورش را یکی از مهمترین عرصههای تقویت وحدت و انسجام دانست و گفت: برای ساختن آینده جامعه باید از نسل جدید شروع کرد و آموزش و پرورش میتواند در تقویت هویت ملی، مسئولیتپذیری اجتماعی و روحیه همدلی نقش اساسی داشته باشد.
وی افزود: در شرایطی که کشور با تهدیدها و فشارهای مختلف مواجه است، تقویت احساس تعلق به ایران و هویت ملی اهمیت ویژهای دارد. در این چارچوب، تفاوتهای قومی و مذهبی نباید مانعی برای احساس تعلق مشترک به کشور باشد.
طاهری تأکید کرد: در عرصه سیاسی و اجتماعی، مهم این است که پیش از آنکه خود را با عنوان شیعه، سنی، سیستانی، بلوچ، لر یا کرد تعریف کنیم، خود را عضوی از یک کشور و یک ملت بدانیم؛ تقویت هویت ملی میتواند به انسجام بیشتر جامعه کمک کند.
وی در پایان گفت: در شرایط بحرانی، بیش از هر زمان دیگری به انسجام داخلی نیاز داریم و این انسجام نباید فقط در سطح یک استان مورد توجه باشد، بلکه باید در سراسر کشور تقویت شود؛ چراکه حفظ وحدت و همبستگی ملی، مهمترین پشتوانه برای عبور از چالشها و تهدیدهای پیشرو است.
انتهای خبر/
